Mówiliśmy już o tym, że problem nie ujawnia się cały czas z jednakową
siłą. Momenty nawet małej, chwilowej poprawy są niesłychanie ważne. Przede
wszystkim pokazują, że zmiana JEST możliwa. Koncentrując się na tym, jak
dochodzi do wyjątku, możemy zobaczyć, co w tej sytuacji działa i dzięki czemu
jest on możliwy mimo istniejącego problemu. Tak więc
chwila poprawy jest źródłem wiedzy na temat tego, co jest w tej sytuacji
skuteczne i co sprawia, że trudność przestaje dawać
o sobie znać. Na tej podstawie można określić, co robić, aby wyjątków
było jak najwięcej. Im więcej wyjątków, tym problem
mniejszy.
Gdy skupiasz się na przeżywaniu problemu, może być Ci trudno zauważyć
wyjątki. Dzieje się tak, ponieważ oczekujesz tego, że problem zniknie od razu w
całości i nie zadowala Cię to, że któregoś dnia przez chwilę było lepiej. Być
może używasz wyjątków do podkreślenia tego, że jest źle. Ludzie często tak robią
i skupiają się na tym, że nastąpiło pogorszenie jakiegoś stanu, nie zwracając
uwagi na to, że skoro może być gorzej, to
może też być lepiej.
Często słyszę coś w rodzaju: „Co prawda ten tydzień był całkiem dobry,
to jednak wczoraj stało się coś, co sprawia, że
jest gorzej”. Człowiek szybko porzuca temat „dobrego tygodnia”, aby
dokładnie i ze szczegółami opowiedzieć o pogorszeniu, jakie miało miejsce
ostatniego dnia.
Wróćmy na chwilę do wcześniejszego przykładu Mateusza.
Przeczytaj jeszcze raz jego opowieść, tym razem zwracając szczególną
uwagę na wyjątki, które sygnalizuje.
Czuję, że zbliża się jakiś zły moment; nieustannie myślę, aby skończyć
z sobą… A coś we mnie mówi, że nie powinienem żyć.
Uważam, że nie jestem nic wart, że jestem jedną wielką porażką,
mam chorą duszę i że najlepiej byłoby odejść w niebyt. Nic mnie nie cieszy, nic
nie porusza, czuję, jakby życie toczyło się obok mnie za grubą szklaną szybą.
Choroba odebrała mi już wielu moich przyjaciół i znajomych. Teraz znowu po
pewnym okresie poczucia, że jest ze mną lepiej, wycofuję się z życia. Jakoś się
tak stało, że niedawno poznałem sympatyczną dziewczynę — ona wie o moich problemach
i rozumie mnie, stajemy się sobie bliscy. I może właśnie dlatego szukam pomocy.
Nie chciałbym tego stracić.
Mateusz mówi tu o przynajmniej dwóch wyjątkach — „pewnym
okresie poczucia, że stan się poprawia” i o zawiązaniu i pogłębianiu
nowej przyjaźni z dziewczyną. Te sytuacje mogą wydawać się czymś zupełnie
nieoczekiwanym w stanie, jaki przeżywa — w którym „coś mówi mu”, że nie
powinien żyć i stracił już wielu przyjaciół i znajomych.
Powstaje więc ważne pytanie: jak to było możliwe? Jak ktoś, kto traci
ludzi ze swojego otoczenia, jest w stanie nawiązać przyjaźń? Co takiego dzieje
się w relacji z tą osobą, że jest to prawdopodobne? Skąd bierze siłę do tego,
aby szukać pomocy,
i wiarę w to, że możliwe jest utrzymanie bliskości z tą dziewczyną?
To są wszystko pytania o to, co jest poza problemem. Mateusz
poznał dziewczynę MIMO depresji. Jakiś czas temu doświadczał lepszego
okresu MIMO swojej choroby. A więc bliskość i lepsze samopoczucie są możliwe.
Pytanie tylko, co konkretnie robił w tych momentach — z jakich swoich zasobów korzystał?
Mateusz zapytany o to, jak to możliwe, że wszedł w bliską relację z
dziewczyną mimo choroby, odpowiedział:
Depresja nie sprawia, że przestajesz kochać. Można kochać i
jednocześnie być chorym, tylko że wtedy jest trudniej. Ona pokazała, że jej
naprawdę na mnie zależy, słuchała i była ze mną, kiedy było naprawdę źle i
mówiła dużo dobrych rzeczy na mój temat. Dzięki niej uwierzyłem, że coś jeszcze
mogę.
Mam nadzieję, że jak będę cierpliwy w leczeniu, to się uda.
Choć często jestem tak obolały, że nie mogę się podnieść, to udaję,
że żyję. Nie wiem, dlaczego jeszcze żyję, chyba trochę przez te leki.
Kiedy Mateusz szuka tego, co działa w tej sytuacji i co pozwala
mu utrzymywać relację, znajduje kilka swoich zasobów.
Po pierwsze ma przekonanie, być może poparte jakimś wcześniejszymi
doświadczeniami, że depresja „nie zabiera” możliwości kochania — jest pewny, że
MOŻNA być chorym i kochać jednocześnie, choć jest to trudniejsze, niż będąc zdrowym.
To przekonanie pozwala mu wierzyć, że pragnienie bycia w związku jest realne
mimo choroby. Sprawia ono, że może na poważnie wejść w tę relację. Wejście w
nią to robienie
czegoś konkretnego — Mateusz musi działać, aby się spotkać z
dziewczyną. Potrafi też słuchać i otwierać się na to, co mówi
ta osoba. W kontakcie z nią zmienia sposób myślenia o sobie:
„Uwierzyłem, że coś jeszcze mogę”.
Czyli mamy tu kilka wewnętrznych zasobów Mateusza — przekonanie, że
można kochać, wiara w to, że związek jest możliwy, umiejętność otwarcia się
wobec dziewczyny i zaufanie
jej oraz zmiana sposobu myślenia o sobie.
Mateusz potrafi również korzystać z zasobów,
które są zewnętrzne względem niego:
cechy dziewczyny, które prawdopodobnie
ułatwiają mu zaufanie, oraz pomoc specjalistyczna, z jakiej korzysta —
psychiatra („Nie wiem, dlaczego jeszcze żyję, chyba trochę przez te leki…”) i
psychoterapeuta („Może właśnie, dlatego szukam pomocy.
Nie chciałbym tego stracić”).
Podsumowując — to, co pomaga Mateuszowi w tym, że pojawia
się wyjątek w jego relacjach z innymi ludźmi, to przekonania, jakieś
konkretne działania, decyzja o zaufaniu, zmiana myślenia, a także korzystanie z
pomocy innych ludzi.
Zagłębiając się coraz bardziej w tę wyjątkową sytuację i sprawdzając,
jak do niej doszło, dochodzimy do zasobów, jakich Mateusz używa. Skoro korzysta
z nich w tej konkretnej sytuacji, to jest możliwe, aby zaczął to robić częściej
lub w innych momentach. To jest początkiem pracy nad tym, JAK dokonać pożądanej
zmiany.
Jeśli Mateusz sprecyzuje, co mu pomogło w nawiązaniu bliskiej
relacji z dziewczyną (co konkretnie robił w tamtej sytuacji), będzie
więcej wiedział o tym, co może robić dalej lub w większym wymiarze — żeby tę
relację utrzymać i rozwijać.
Teraz możesz wykorzystać wiedzę o wyjątkach do poszukiwania własnych
skutecznych sposobów działania.
Zastanów się nad swoimi sytuacjami wyjątkowymi. Nad momentami, kiedy
Twój problem nie ujawniał się lub był trochę mniejszy. Odpowiedz sobie na
pytania: „Kiedy ostatnio był taki moment, który możesz uznać za lepszy?”, „Co
to była za sytuacja, co takiego innego było w niej, niż jest teraz?”, „Dzięki
czemu to było możliwe?”, „Co było w Tobie, dzięki czemu takie polepszenie mogło
zaistnieć?”, „Co było innego w Twoim zachowaniu? W emocjach? W myślach?”, „Co
było na zewnątrz Ciebie, co sprawiało, że ta wyjątkowa sytuacja mogła zaistnieć?”.
Jak już dokładnie i szczegółowo opiszesz to, co działało wtedy,
sprawdź,
co z tego jest możliwe dziś.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz